Í takt við áframhaldandi uppbyggingu á Akureyri og nágrenni hefur eftirspurn eftir heitu vatni aukist jafnt og þétt á undanförnum árum. Svo að tryggja megi öruggt og fullnægjandi framboð af heitu vatni vinnur Norðurorka markvisst að því að efla og stækka núverandi hitaveitukerfi, samhliða því að tryggja kerfinu viðbótarorku til framtíðar. Hér á eftir er farið yfir helstu framkvæmdir hitaveitunnar árið 2025.
Móahverfi
Áfram var unnið að lagnavinnu hitaveitu í Móahverfi á árinu 2025. Fyrsta áfanga verkefnisins lauk á fyrri hluta ársins með lagningu veitunnar í svokallaða H-móa, en þar eru efstu götur hverfisins sem tilheyra áfanganum. Jafnframt voru heimtaugar tengdar við fjölda húsa í hverfinu. Gatnagerð á svæðinu sem tilheyrir öðrum áfanga í uppbyggingu Móahverfis hófst á síðari hluta ársins og samhliða henni var lögð hitaveita þar en áfram verður haldið með framkvæmdir samkvæmt áætlun á árinu 2026. Líkt og í fyrsta áfanga verkefnisins eru bakrásartengingar lagðar frá öllum húsum og er Móahverfi þar með fyrsta hverfið á Akureyri þar sem slíkt fyrirkomulag er innleitt.
Móahverfi í júní 2025 (Mynd: Bjarni Jósep Steindórsson)
Veitutenging við Móahverfi
Þar sem eldri hitaveitulagnir á Akureyri voru ekki hannaðar með hliðsjón af þeirri uppbyggingu sem nú á sér stað í Móahverfi hefur Norðurorka þurft að leggja nýjar hitaveitulagnir að hverfinu. Fyrsti áfangi framkvæmdarinnar fór fram árið 2024, þegar hitaveiturör voru lögð frá Vestursíðu inn í Móahverfi um Bæjarsíðu. Annar áfangi verkefnisins var framkvæmdur sumarið 2025. Þá var lagður um 300 metra langur kafli frá Vestursíðu um Móasíðu að gatnamótum Miðsíðu og Þverusíðu. Samhliða lagningu nýrra hitaveitulagna að hverfinu hefur verið unnið að endurnýjun stofnlagna á svæðinu. Um er að ræða bæði tímafrekar og krefjandi framkvæmdir þar sem unnið er með lifandi kerfi og allar aðgerðir þurfa að miða að því að raska þjónustu við notendur sem minnst þar sem forðast þarf lokanir á heitu vatni eftir fremsta megni. Jafnframt voru þrír eldri hitaveitubrunnar í Móasíðu fjarlægðir.
Nýting glatvarma frá TDK og aukin bakrás
Árið 2024 voru lagðar lagnir að aflþynnuverksmiðju TDK (áður Becromal) í Krossanesi með það að markmiði að nýta glatvarma frá verksmiðjunni til þess að hita um 30°C heitt bakrásarvatn frá ofnakerfum upp í um 65°C og blanda því svo inn á framrás hitaveitunnar. Upphitun hófst í lok árs 2024 og var árið 2025 fyrsta heila rekstrarárið. Reynslan af verkefninu hefur verið betri en gert var ráð fyrir og var í kjölfarið ákveðið að bæta við einum varmaskipti til viðbótar hjá TDK til frekari upphitunar. Með tilkomu upphitunarinnar í TDK hefur Norðurorka markvisst unnið að því að finna leiðir til að nýta betur bakrásarvatn frá stórnotendum sem enn eru ekki tengdir bakrásarkerfinu.
Þórssvæði
Á árinu 2025 var nýr gervigrasvöllur tekinn í notkun á svæði Þórs. Í vellinum er snjóbræðslulagnir, en núverandi hitaveitukerfi á svæðinu annar ekki þeirri auknu orkuþörf sem af rekstri vallarins hlýst. Því var lögð ný hitaveitulögn frá Smárahlíð að nýju tæknirými sunnan við Bogann, alls um 320 metra leið. Bakrás hitaveitu hafði ekki verið nýtt frá Þórssvæðinu áður og því var lögð sérstök bakrásarlögn samhliða þessum framkvæmdum. Lagnavinnu í Smárahlíð er enn ólokið en gert er ráð fyrir að er að henni ljúki á fyrri hluta árs 2026.
Glerárskóli
Glerárskóli og Glerárlaug eru meðal þeirra stórnotenda hitaveitunnar sem ekki hafa verið tengdir bakrásarkerfi hitaveitunnar. Tækifærið var því nýtt í tengslum við framkvæmdir og lagnavinnu á Þórssvæðinu og bakrásarlögn lögð þangað frá Glerárskóla. Umfangsmikil lagnavinna fór fram innandyra í skólanum og í sundlauginni, þar sem öll bakrás var sameinuð, auk þess sem lagðir voru um 230 metrar af nýrri lögn frá Glerárskóla. Framkvæmdum sem nauðsynlegar eru svo að unnt verði að taka á móti bakrásarvatninu er ólokið en gert er ráð fyrir að þeim ljúki um mitt ár 2026.
Hringtorg á þjóðvegi 1 við Lónsveg
Á árinu 2025 hófust framkvæmdir við nýtt hringtorg á þjóðvegi 1, á gatnamótum við Lónsveg. Norðurorka rekur þar stofnlagnir hitaveitu; annars vegar Þelamerkurstofn í vesturkanti vegarins og hins vegar eldri stofnlögn frá Hjalteyri í austurkanti hans. Þessar lagnir þurfti að færa út fyrir vegstæði hringtorgsins. Færsla Þelamerkurstofns hófst í lok árs 2024 og lauk á fyrri hluta árs 2025. Samhliða þeirri framkvæmd var einnig unnið að færslu vatnsveitulagnar á hluta svæðisins. Hjalteyrarlögnin var síðan færð í maí 2025, samhliða framkvæmdum við hringtorgið.
Óðinsnes og Sjafnarnes
Uppbygging er nú hafin í iðnaðarhverfinu í Sjafnarnesi. Til að tryggja hitaveituþjónustu á svæðinu var ráðist í að leggja þangað lagnir frá Óðinsnesi og voru á árinu 2025 lagðir rúmlega 200 metrar af bæði framrásar- og bakrásarlögnum. Lagnavinnu í Sjafnarnesi er enn ólokið og mun verkefnið því halda áfram á árinu 2026.
Vaðlaklif
Uppbygging er hafin í nýrri götu, Vaðlaklifi við Veigastaðaveg, þar sem gert er ráð fyrir sjö einbýlishúsalóðum. Lagning hitaveitulagna hófst seint á árinu 2025 og er gert ráð fyrir að lagnavinnu ljúki árið 2026. Í heildina verða lagðir um 240 metrar af hitaveiturörum utan heimæða. Hitaveitan var tengd við fyrsta húsið skömmu fyrir jól 2025.
Hrafnagil
Undanfarin tvö ár hafa staðið yfir framkvæmdir á Hrafnagili vegna nýrra lóða. Lagning hitaveitu á nýju lóðunum fór að mestu fram árið 2024, en árið 2025 voru lagðir tæpir 200 metrar af fram- og bakrásarlögnum utan heimtauga. Þessum áfanga vegna uppbyggingar á Hrafnagili er því lokið, að undanskilinni lagningu heimtauga.
Þrýstiminnkarar í Eyjafirði
Vegna aukinnar notkunar í Eyjafirði hefur þrýstingur á stofnlögnum verið aukinn smám saman. Til að bregðast við hækkun þrýstings á stofni voru þrýstiminnkarar settir á átta heimtaugar í austanverðum Eyjafirði. Þeim var komið fyrir í litlum, grænum stálskápum sem staðsettir voru í samráði við landeigendur og lóðahafa.
Dæluskápur í Vaðlaborgum
Vegna mikillar uppbyggingar í Vaðlaheiði hafa komið fram þrýstingsvandamál í hitaveitukerfinu, þar sem lagnakerfið ræður ekki við aukna notkun. Orlofshúsin í Vaðlaborgum standa nokkuð hátt yfir sjávarmáli og hefur þrýstingur þar reynst of lágur í kuldaköstum. Til að bregðast við þessu var dælukassi settur upp í hverfinu haustið 2025 í því skyni að auka þrýsting á kerfinu.
Dæluskápur á Öngulsstöðum
Smádæla er notuð til þess að hækka þrýsting á hitaveitu á svæðinu frá Garði að Björk í austanverðum Eyjafirði. Dælan var um árabil staðsett í mjólkurhúsi í aflögðu fjósi á Öngulsstöðum. Á árinu 2025 var smíðaður og settur upp nýr dælukassi með nýrri dælu, sem staðsettur er skammt neðan við fjósið. Með því var unnt að afleggja dæluna í mjólkurhúsinu, bæði Norðurorku og húseiganda til hagsbóta.
Leifsstaðir
Í lok árs 2025 hófust framkvæmdir við stækkun lagnar á Leifsstöðum í Eyjafirði. Á undanförnum árum hefur verið mikil uppbygging á svæðinu, einkum tengd ferðaþjónustu, og eru núverandi lagnir nú orðnar of grannar til að anna eftirspurn. Samtals verða lagðir tæpir 600 metrar af lögnum og er gert ráð fyrir að verkinu ljúki á fyrri hluta ársins 2026. Einnig er fyrirhugað að setja upp dælu til að tryggja nægjanlegan þrýstingi í lögninni, þar sem húsin á Leifsstöðum standa í rúmlega 100 m.y.s.
Hagabyggð
Á árinu 2025 var lögð bæði hita- og vatnsveita í nýja götu, sem bætt hafði verið við í Hagabyggð í landi Glæsibæjar, og þegar hafa nokkrar heimtaugar verið tengdar þar. Heildarlengd götustofna fyrir heitt og kalt vatn nemur rúmum 210 metrum. Lokið verður við þær heimtaugar, sem enn eru ótengdar, í takt við framvindu byggingaframkvæmda.
Ýmsar framkvæmdir
Undanfarin ár hefur verið unnið að fækkun hitaveitubrunna á Akureyri, oft í tengslum við lagfæringu gatna og gangstétta á vegum Akureyrarbæjar. Á árinu 2025 voru alls tólf brunnar teknir úr notkun, þ.e.a.s. þrír í Móasíðu, tveir í Keilusíðu og Munkaþverárstræti og einn í Kjalarsíðu, Bakkahlíð, Aðalstræti, Brekkugötu og Kringlumýri. Á árinu voru fjölmargar heimtaugar tengdar, bæði innanbæjar á Akureyri og í dreifbýli. Jafnframt voru gerðar lagfæringar á hitaveitukerfinu á nokkrum stöðum þar sem upp höfðu komið lekavandamál. Ljóst er að hitaveitukerfið er víða orðið aldrað og mun það kalla á endurnýjun á fleiri stöðum á næstu árum.
Borun vinnsluholu í Ólafsfirði
Vorið 2025 var boruð ný vinnsluhola (ÓB-19) sem ætlað var að afla viðbótarvatns fyrir Ólafsfjarðarbæ og styrkja afhendingaröryggi hitaveitunnar á staðnum. Holan er staðsett á jarðhitasvæðinu í Laugarengi við Ósbrekku, á bakka manngerðrar tjarnar við Ólafsfjarðarvatn. Holunni, sem er boruð lóðrétt, var ætlað að skera sprungukerfi sem talið var skapa jarðhitauppstreymi á svæðinu og gert var ráð fyrir að fylgdi vesturjaðri berggangaþyrpingar sem greinanleg er í segulmælingum af svæðinu. Verkið var boðið út árið 2024 og í útboðsgögnum kom fram að borunin skyldi fara fram vorið 2025. Eitt tilboð barst, frá Ræktunarsambandi Flóa og Skeiða (Ræktó).
Borplan fyrir holuna hafði verið útbúið í lok árs 2024. Við yfirferð verkefnastjóra Ræktó í mars 2025 kom í ljós að gera þurfti minni háttar úrbætur á planinu, meðal annars svo að áhöfn borsins gæti lagt niður borstangir, og voru þær gerðar í kjölfarið. Jarðborinn Sleipnir var fluttur til Ólafsfjarðar og settur upp á borplaninu í byrjun apríl og borun hófst síðdegis laugardaginn 12. apríl. Þegar borað hafði verið með 20″ lofthamri niður á 36 metra dýpi voru sett niður fóðurrör sem steypt voru föst við holuvegginn. Í framhaldinu var settur niður 18″ lofthamar og borað með honum niður á 200 metra dýpi. Þar festist borinn og þegar tekist hafði að losa hann úr festunni var borstrengurinn tekinn upp. Grunur hafði nú vaknað um að málmur kynni að hafa orðið eftir í holunni og því var segli slakað niður til að freista þess að veiða upp mögulegt málmrusl. Segullinn var sendur niður í tvígang og í fyrri ferðinni náðust upp járnbrot sem augljóst var að brotnað höfðu úr lofthamrinum.
Nú var sett niður 17½″ hjólakróna en borun með henni gekk hægar en vænst hafði verið þar sem aðeins 4-10 metrar voru boraðir á sólarhring. Þegar holan hafði náð 220 metra dýpi var því ákveðið að skipta um krónu og gekk borunin betur eftir það. Dagana 7.-9. maí lá borun niðri þar sem vatnsdælur voru bilaðar en bordýpi var þá 296 metrar. Borun með 17½″ hjólakrónu lauk þann 21. maí á 463 metra dýpi. Að loknum mælingum ÍSOR voru sett niður fóðurrör, svonefnd vinnslufóðring, sem síðan voru steypt föst við holuvegginn. Tilgangur vinnslufóðringar er að halda köldu grunnvatni frá holunni og draga úr, eða tefja fyrir, smiti sjávar inn í hana. Meðan á borun þessa hluta holunnar stóð var halli hennar mældur reglulega til að tryggja að hún héldist lóðrétt.
Þann 25. maí hófst borun vinnsluhluta holunnar, þ.e.a.s. þess hluta sem ætlað er að taka við og leiða jarðhitavatn til yfirborðs. Eftir að sett hafði verið niður 8½″ hjólakróna gekk borun hraðar en í efri hluta holunnar. Þann 5. júní, þegar holan var 920 metra djúp, var lofti bætt í skolvökvann og þar með tekin upp svokölluð jafnvægisborun. Skolvökvanum er dælt í hringrás niður um borstrenginn, út um borkrónuna og upp holuna utan við strenginn. Þannig flytur skolvökvinn bergmylsnu, sem verður til þegar borkrónan mylur bergið, upp á yfirborð. Jafnvægisborun (þ.e. borun með bæði vatni og lofti) auðveldar hreinsun holunnar, heldur vatnsæðum opnum og dregur úr líkum á að bergmylsna berist yfir í vinnsluholur í grenndinni. Borun var stöðvuð á 1497 metra dýpi þann 19. júní. Eftir að borstrengurinn hafði verið tekinn úr holunni var hún mæld og í framhaldinu var gert á henni stutt afkastapróf. Niðurstöður mælinga og prófunar reyndust vonbrigði, einkum þar sem hiti vatnsins mældist einungis 57°C. Því var ákveðið að hætta borun, taka borinn niður og hefja flutning yfir á Ytri-Haga. Þó að holan hafi ekki uppfyllt væntingar veitti borunin mikilvægar upplýsingar um jarðhitakerfið í Laugarengi sem munu nýtast við frekari rannsóknir og mat á framtíðarmöguleikum jarðhitasvæðisins.
Borun vinnsluholu á Ytri Haga
Við Ytri-Haga er starfrækt lítil hitaveita sem þjónar nærliggjandi bæjum og frístundahúsum. Veitan nýtir vatn úr 264 metra djúpri vinnsluholu sem boruð var árið 2017 og leysti af hólmi eldri, 182 metra djúpa holu frá árinu 1996. Norðurorka tók við rekstri hitaveitunnar árið 2016 og keypti jarðhitaréttindi í landi Ytri-Haga. Þar með var lagður grunnur að frekari nýtingu jarðhita á svæðinu til lengri tíma og síðan þá hefur fyrirtækið staðið að jarðhitarannsóknum á svæðinu í samstarfi við Íslenskar orkurannsóknir (ÍSOR), með það að markmiði að meta möguleika svæðisins sem framtíðarvinnslusvæðis fyrir viðskiptavini hitaveitunnar á Akureyri og við Eyjafjörð. Á grundvelli þessara rannsókna staðettu og hönnuðu sérfræðingar ÍSOR djúpa vinnsluholu sunnan Sólbakka og Víkurbakka, um 180 metrum sunnan strandlínunnar. Samkvæmt hönnun skyldi holan boruð lóðrétt niður á 420-430 metra dýpi en þaðan stefnuboruð til norðnorðvesturs með 20° halla frá lóðréttu. Borunin var boðin út árið 2024 og fram kom í útboðsgögnum að holan skyldi boruð sumarið 2025. Eitt tilboð barst, frá Ræktunarsambandi Flóa og Skeiða.
Undirbúningsframkvæmdir vegna komandi borunar hófust í ársbyrjun 2025 með lagningu nýs vegar inn á svæðið frá bænum Syðri Haga. Í kjölfarið var útbúið um 2.800 m2borplan. Þar sem talið var að fyrirhuguð borun gæti haft áhrif á rekstur hitaveitunnar á staðnum og skapað hættu á rekstrartruflunum var ákveðið að leggja um fjögurra kílómetra langa hitaveitulögn frá Hitaveitu Dalvikur við Birnunesborgir að Ytri Haga til að tryggja órofa þjónustu. Jafnframt var lögð um 1,6 km löng vatnslögn frá Selá að Ytri Haga til að tryggja vatnsöflun fyrir borunina.
Borun vinnsluholunnar (holu YH-1) hófst þann 7. júlí 2025, eftir að jarðborinn Sleipnir hafði verið fluttur yfir á Ytri Haga frá Ólafsfirði. Þegar borað hafði verið með 22″ lofthamri niður á 76 metra dýpi voru sett niður fóðurrör sem síðan voru steypt við holuvegginn. Í framhaldinu var settur niður 18″ lofthamar og borað með honum niður á 212 metra dýpi en þá var borun farin að ganga illa og því var ákveðið að skipta yfir í hjólakrónu. Borun með 17½″ hjólakrónu hófst þann 23. júlí og lauk á 420 m dýpi að kvöldi 5. ágúst. Að loknum mælingum ÍSOR í holunni voru sett niður fóðurrör sem steypt voru við holuvegginn. Þar með lauk borun lóðrétta hluta holunnar. Fram að þessu hafði hún verið hallamæld reglulega meðan á borun stóð til að tryggja að hún héldist lóðrétt, og var markvisst leitast við að halda fráviki innan 2° frá lóðréttu.
Borun vinnsluhluta holunnar hófst þegar settur var niður borstrengur með 12¼″ hjólakrónu þann 10. ágúst. Þegar borað hafði verið niður á 440 metra dýpi var strengurinn tekinn aftur upp og mótor og mælitæki bætt í hann. Með þessum búnaði gátu sérfræðingar í stefnuborun, sem þá voru mættir á borstað, stýrt holunni og fylgst með stefnu hennar og halla á meðan borað var. Uppbygging halla hófst á 440 metra dýpi og var miðað við að auka hallann um um það bil 2° fyrir hverja 30 metra sem boraðir voru þar til 20° halla frá lóðréttu væri náð. Halli byggðist þó upp á undan áætlun til að byrja með en of hægt eftir það, sem varð þess valdandi að hallauppbyggingu lauk á 830 metra dýpi í stað 750 metra eins og holuhönnun hafði gert ráð fyrir.
Meðan á borun vinnsluhluta holunnar stóð var borun stöðvuð reglulega fyrir svokallaðar gýrómælingar sem ÍSOR framkvæmdi. Í slíkum mælingum er sérstöku mælitæki slakað niður í holuna innan borstrengsins til að ákvarða legu hennar. Gýrómælingar eru ótruflaðar af segulmögnun bergsins sem borað er í og gefa því áreiðanlegri stefnumælingar en mælitækið í borstrengnum sem getur orðið fyrir segultruflunum. Meðan á hallauppbyggingu stóð ríkti á tímabili óvissa um stefnu holunnar vegna slíkra truflana, með þeim afleiðingum að holan leitaði til austurs. Eftir að örugg stefnumæling fékkst með gýrómælingu var henni þó beint aftur inn á áætlaðan holuferil. Borun var einnig stöðvuð reglulega fyrir borkrónuskipti og voru slík tækifæri nýtt, eftir því sem kostur var, til hitamælinga í holunni.
Borað var með mótor og mælitæki í borstrengnum niður á 1411 metra dýpi. Þá höfðu ekki komið fram skýrar vísbendingar um að holan hefði skorið vatnsæðar og því enn óljóst hvort hún myndi reynast vel heppnuð eða ekki. Áætlað lokadýpi samkvæmt holuhönnun hafði verið 1100-1500 metrar og til umræðu var hvort nauðsynlegt yrði að bora dýpra en í 1500 metra til þess að ná fram fullnægjandi árangri. Borstrengurinn, eins og hann var þá uppsettur, var hins vegar of þungur til þess. Var því ákveðið að létta strenginn, meðal annars með því að fjarlægja mótorinn og mælitækið, til þess skapa svigrúm til áframhaldandi borunar. Þó að ekki væri hægt að stýra holunni án þessa búnaðar var talið ómögulegt að á þetta miklu dýpi gæti hún leitað út fyrir þau vikmörk sem gefin voru upp í holuhönnun.
Fram að þessu hafði eingöngu vatn verið notað sem skolvökvi í borun vinnsluhlutans. Eftir að mótorinn hafði verið fjarlægður úr strengnum var nú kostur á að bæta lofti út í skolvökvann og bora með jafnvægisborun og var það gert þegar holan var orðin 1441 metra djúp. Með jafnvægisboruninni náðist að hreinsa bergmylsnu betur úr holunni en áður og við það opnuðust vatnsæðar sem höfðu verið stíflaðar. Holan fór nú að taka við öllu vatni sem á hana var dælt og um tíma rann mikið magn upp úr henni. Nú var því ljóst að um vatnsgæfa holu var að ræða og var borun því hætt á 1491 m dýpi, þann 8. september. Í kjölfarið mældu sérfræðingar ÍSOR vinnsluhlutann og mynduðu með svonefndri hljóðsjá. Í framhaldinu var vinnsluhlutinn fóðraður með götuðum rörum, svokölluðum leiðara, sem mun varna því að þessi hluti holunnar falli saman. Afkastapróf í borlok benti til þess að holan væri vel heppnuð og afar vatnsgæf. Vonir eru bundnar við að hinar gjöfulu vatnsæðar holunnar megi nýtast til orkuöflunar um ókomin ár en fyrirhuguð langtímaprófun mun gefa nákvæmari upplýsingar um vinnslugetu hennar. Reiknað er með að nýting holunnar geti hafist í lok árs 2027.
